Solunum Rehabilitasyonu

Solunum rehabilitasyonu; solunumsal şikayetleri olan ve günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanmış kronik solunum hastaları için kanıta dayalı, multidisipliner ve kapsamlı bir girişimdir. Multidispliner ekip içerisinde hekim, fizyoterapist, solunum terapisti, hemşire, psikolog, diyetisyen ve/veya uygun diğer uzmanlar bulunur. Son yayınlanan kılavuzlarda, solunum rehabilitasyonunun semptomları inatçı, aktiviteleri kısıtlı olan ve/veya optimal medikal tedaviye rağmen hastalığı kontrol altına alınamayan tüm kronik solunum hastaları için düşünülmesi gerektiği bildirilmiştir. Hastalar yaş, cinsiyet ve akciğer fonksiyonları önemsenmeksizin solunum rehabilitasyonu programından kazanç elde edebilir.

 

Solunum rehabilitasyonu;

 Nefes darlığını azaltır.

 Yorgunluğu azaltır.

 Egzersiz toleransını iyileştirir.

 Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini iyileştirir.

 

Solunum rehabilitasyonu; şikayetlerin rahatlatılması ve kontrol altına alınmasına yardımcı olmak, fonksiyonel kapasiteyi iyileştirmek ve akciğer hastalığının neden olduğu hasarın tıbbi ve ekonomik sorunlarını azaltmak için standart tedaviye katkıda bulunur.

 

Rehabilitasyon Programının Bileşenleri

 

Kendi kendine yönetim eğitimi

Hasta eğitimi, tüm sonuçlara direkt katkısının ölçümündeki zorluklara rağmen, kapsamlı solunum rehabilitasyonu programlarının esas bileşenlerinden biridir. Eğitim konuları; solunum stratejileri, ilaçların ve oksijenin uygun kullanımı, hava yolu temizleme teknikleri, sigara bırakma, enerji kullanımı, anksiyete ve depresyonla başa çıkma vb. konuları içerir.

 

Psikososyal destek

Psikososyal destek, rehabilitasyon programının stresle başa çıkma ve stres yönetimini öğrenmeye odaklanan bir başka bileşenidir.

 

Hava yolu temizleme teknikleri

Yeterli sıvı alımı ve nemlendirme, solunum egzersizleri, aktif solunum teknikleri döngüsü, öksürme tekniği, postural drenaj, manuel teknikler (perküsyon, vibrasyon, 'shaking'), mekanik yardımlar (perküssörler, vibratörler), zorlu ekspirasyon tekniği, otojenik drenaj, 'flutter' vb cihazların kullanımını içerir.

 

Egzersiz Eğitimi

Egzersiz eğitimi solunum rehabilitasyonu programlarının en önemli bileşenidir. Egzersiz programları bacak kasları için yürüme, sabit bisiklet, bisiklet, yüzme, merdiven çıkma vb. egzersizlerini içerir. Kol kasları için ağırlıklar ve elastik bantlardan faydalanılabilinir.

 

Solunum Kas Eğitimi

Solunum kaslarının eğitimi, nefes alma ve verme kaslarına yönelik olarak taşınabilir küçük aletler aracılığıyla yapılabilir. Solunum rehabilitasyon programları her hasta için özel olarak planlanmalıdır. Gerektiğinde rehabilitasyon ekibinin diğer elemanlarının görüş ve desteğine başvurulur.

 

Kistik Fibrozis Hastalarında Solunum Fizyoterapisi

KF hastasının akciğerinde üretilen balgam koyu, kalın ve yapışkandır. Bu balgam nefes almayı güçleştirmekle kalmaz; akciğerlere yapışır, küçük hava yollarını tıkar ve mikropların bu bölgede üremesini kolaylaştırır. Dolayısıyla hava yollarını bu balgamdan arındırmak gereklidir. Göğüs fizyoterapisi KF hastalarında yapışkan balgamın temizlenmesi ve yerinden çıkarılması için yapılan ve birçok tekniği kapsayan önemli bir tedavi yaklaşımıdır. Fizik tedavi doktorunuz tarafından reçete edilecek bir takım işlemler ve egzersizlerden oluşur. Disiplin gerektirdiği için KF tedavisinin uygulanması zor ama önemli bir parçasıdır.

Unutulmamalıdır ki; KF kronik bir hastalıktır ve göğüs fizyoterapisi “hayat boyu“ yapılmalıdır! Göğüs fizyoterapisine KF tanısı konulduktan hemen sonra başlanmalıdır. Kullanılan egzersizler öksürük ve sekresyonların temizlenmesinde önemlidir. Öğretilen solunum teknikleri çocuğun fiziksel olarak güçlü olmasını ve daha iyi nefes almasını sağlar.  

 

 

                             

Göğüs fizyoterapisi yöntemleri


• Bronşiyal drenaj teknikleri
• Kontrollü solunum egzersizleri
 

Bronşiyal Drenaj Teknikleri


Postüral drenaj
• Yerçekimini kullanarak sekresyonların atılma tekniğidir.
• Her postür 5-15 dakika korunmalı ve hasta yeni pozisyondan önce öksürtülmelidir.
 

Öksürme
Bu çocuklarda diğer hastalıkların aksine öksürük hastalık belirtisi olarak düşünülmemelidir.
Öksürmek, balgamın hareketini ve akciğerlerin temizlenmesini sağlar. Okul çağında ve arkadaşları ile birlikte iken, balgam çıkarmaktan çekinebilir, öksürüğünü baskılayabilir. Çocuk öksürmeye cesaretlendirilmelidir.

 

PEP (Positive Expiratory Pressure)
Çeşitleri: PEP maskesi, Threshold PEP, Flutter
Çalışma prensibi: Bir dirence karşı hava verme hava yolunun kapanmasını önler, yüksek akım hızı mukus atılımını kolaylaştırır.

 

 

Türkiye’de mevcut olan Flutter (Şekil-2) olup hastanın Flutter’ın içine üflemesi ile içindeki çelik topun titreşimi sağlanır. Bu titreşimler sayesinde balgam yapıştığı yerden gevşer, hafif öksürükle atılabilecek hale gelmiş olur.

Triflo:
Öksürme refleksini uyarır, sekresyonları mobilize eder ve solunum derinliğini arttırır. Derin nefes alınır ve top belli seviyede 3 saniye tutulur.

 

Vest
Sistem hava darbe jeneratörü ve bir yelekten oluşur. Göğüs duvarını saniyede en fazla 25 kez baskılayıp bırakır. Akciğerlerde küçük öksürük benzeri kuvvet oluşturur. Balgamı küçük hava yollarından büyük hava yollarına doğru hareketlendirerek atılımını kolaylaştırır.

 

 

 

Kontrollü Solunum Teknikleri


Diyafragmatik Solunum:
Bilinçli solunum gerektirir, bu teknik ile oksijen tüketimi azalır. Bir el karında diğeri göğüs kafesinde veya terapist yardımı ile yapılır.

Segmental Solunum:
Göğüs duvarı uyarılarak daha iyi havalanma sağlanmış olur.

Egzersiz
Kol ve omuz kuşağı kaslarının bazısı çift fonksiyonludur (yardımcı solunum ve postür kaslarıdır). Bu kaslarının gerilmesi - güçlendirilmesi ve postür egzersizleri ile duruşun düzeltilmesi önemlidir.

Spor yapmalarında bir sakınca yoktur, yeter ki su kaybını karşılayacak yeterli su takviyesi yapılsın. Kol kaslarını da çalıştırması açısından tenis, voleybol ve yüzme özellikle önerilen sporlardandır.

Son olarak...


•Unutmayın ki solunum fizyoterapisi medikal tedaviye en iyi yardımcıdır.
•Fizyoterapi yöntemlerine hakim değilseniz, size tekrar göstermeleri için doktorunuza veya fizyoterapistinize sormaktan kaçınmayın.

 

 

Yararlanılan Kaynaklar

http://www.solunum.org.tr/menu/63/solunum-rehabilitasyonu.html

http://www.kistikfibrozis.org.tr/icerik.asp?ContentID=22

 

Gizlilik Politikası    Satış Sözleşmesi